Skólanámskrá

Úrdráttur úr skólanámskrá Korpukots

Leikskólinn er fyrsti skóli barnsins, fyrsta skólastigið í menntakerfinu. Í leikskóla fer fram uppeldi og menntun barna á leikskólaaldri. Orðið menntun er notað í víðri merkingu, þ.e. uppeldi, umönnun, nám og kennsla. Leikskólastarf á Íslandi byggir á lögum um leikskóla og reglugerð með þeim og Aðalnámskrá leikskóla sem Menntamálaráðuneytið gefur út.

Leikskólastarf og leikskólauppeldi byggir á sérstökum uppeldisaðferðum og sérstakri grundvallarhugmyndafræði. Þeir sem vinna að leikskólauppeldi sækja hugmyndir til kenninga og rita ýmissa heimspekinga og uppeldisfrömuða.

Í leikskólauppeldi er leikurinn leiðandi hugtak. Fræðimenn eru sammála um að leikurinn sé megin náms- og þroskaleið barna og rannsóknir sýna að ung börn læra og þroskast best í leik. Leikurinn er hornsteinn leikskólastarfsins og er jafnframt helsta kennsluaðferð leikskólakennarans. Leikskólauppeldi er annars konar uppeldi en það sem foreldrar veita og mikil viðbót við það. Foreldrar eru óumdeilanlega aðaluppalendur barna sinna og bera megin ábyrgð á uppeldi þeirra.

Uppeldi og menntun leikskólabarna er samvinnuverkefni allra kennara í leikskólanum, þar sem þeir leggjast á eitt um að skapa börnum gott, hlýlegt og fræðandi uppeldisumhverfi. Í leikskólastarfi fléttast saman á ýmsan hátt hugtökin, leikur – vinna – nám. Börn í leikskóla læra fyrst og fremst í leik og daglegu starfi við eðlilegar og áþreifanlegar aðstæður. Líkamleg og andleg umönnun er forsenda þess að börn öðlist öryggiskennd og geti dafnað og lært af umhverfi sínu. Börnin þurfa að njóta sín sem einstaklingar, en jafnframt að læra að vinna saman, eignast vini og öðlast heilbrigða samkennd. Skipulag og búnaður leikskóla á að stuðla að því að vekja forvitni barnanna, efla sjálfstæði þeirra og frumkvæði, virkni, áhuga og gleði.

Leikskólanám á að efla alhliða þroska barna. Þ.e.a.s. að efla mikilvægustu þroskaþætti sem samtvinnast hjá barninu. Þessir meginþættir og samspil þeirra varða líkamsvöxt barna og hreyfifærni, tilfinningalíf, vitsmuni, félagsvitund og félagshæfni, fegurðarskyn og sköpunarhæfni, siðgæði og lífsviðhorf.

Í leikskólastarfi er barnið í brennidepli og starfshættir eiga að taka mið af þroska og þörfum hvers barns. Leikskólanám er samþætt nám þar sem námssvið og námsþættir fléttast inn í daglegt líf og leik barnsins.

Kennismiðir

Þeir kennismiðir sem við byggjum uppeldismarkmið okkar á eru Erik H. Erikson (1902 – 1989) og Birgitta Knutsdotter Olofsson (f. 1929).

Erikson er einn af lærisveinum Freud sem mest hefur beint athyglinni að mikilvægi leiksins. Erikson gengur út frá persónuleikakenningu Freud. Hann greinir milli þriggja sviða, eða heima í þróun leiksins. Erikson kallar þessa heima einkaheim, litla heim og stóra heim. Merkasta framlag Erikson á mikilvægi leiksins er að flestra mati sú áhersla sem hann leggur á þýðingu leiksins fyrir sjálf barnsins og heilbrigða þróun persónuleikans.

Olofsson stefnir að því að móta nýja samfellda kenningu um leik og leikuppeldi leikskólabarna á grundvelli fræðilegrar og hagnýtrar þekkingar sinnar. Kenning Olofsson byggir fyrst og fremst á boðskiptakenningu Bateson og viðhorfum Garvey, meðal annars á þykjustu og hlutverkaleikjum. Hún telur þykjustuleik hafa langmesta þýðingu allra leikja fyrir alhliða þroska barna. Með leikjunum tjá börn sig, upplifanir sínar og tilfinningar, tjá viðhorf sitt til lífsins og veruleikans. Olofsson leggur áherslu á að þykjustu og hlutverkaleikir og aðrir sjálfsprottnir leikir séu í heiðri hafðir og örvaðir.

Leikurinn

Við byggjum einkunnarorð leikskólans það er leikur að læra á því markmiði að börnin læri í gegnum leik og störf.

Þroski og þekking á sér stað vegna þess að stöðug samvirkni er á milli barnsins og umhverfisins. Barnahópurinn er einn besti þroskakostur sem völ er á fyrir barnið. Í samskiptum við önnur börn þroskast félagsleg færni, samskipti, samvinna og lífsleikni. Það að leika sér er færasta leiðin sem barnið hefur til þess að "leika/leysa” sig frá vanda og til að læra.

Okkar áherslur

Við ræktum með okkur nokkur lífsgildi. Það eru vinátta, virðing, hjálpsemi, kurteisi og samkennd. Hvert lífsgildi ræktum við með okkur tvo mánuði í senn. Við leggjum áherslu á lífsgildin markvisst með eldri börnum leikskólans í samverustundum þar sem börnin geta tjáð sig og sínar skoðanir um hvað hvert lífsgildi felur í sér. Hjá yngri börnum eru lífsgildin lögð inn í daglegum samskiptum.

Á öllum deildum leikskólans er lögð áhersla á Tákn með tali og hafa flestir starfsmenn fengið faglega ráðgjöf um notkun þess. TMT er tjáskiptaleið, ætluð heyrandi fólki sem á við mál- eða talörðugleika að stríða. TMT byggist m.a. á samblandi af táknum og tali. Táknin eru alltaf notuð samhliða tali og er lykilorð hverrar setningar táknað með. Mörg börn hafa slakan málskilning og eiga þar af leiðandi erfitt með að vinna úr töluðu máli. Orð eru huglæg og því getur reynst erfitt að skilja þau ein og sér. Með því að gera orðin myndræn og hlutbundin, stytta orðaflauminn og tala skýrt, er hægt að auðvelda börnum að skilja það sem sagt er við þau og brúa þannig bilið yfir í hið talaða mál.

Við leggjum áherslu á að fylgja áhugahvöt barnanna við val á viðfangsefnum hverju sinni. Til dæmis oft á vorin vaknar upp áhugi fyrir skordýrum, þá leggjum við áherslu á að vinna með þau og fléttum inn í það verkefni úr sem flestum námsþáttum, eins og myndsköpun, náttúru og umhverfi, tónlist og fleiru. Þannig tökum við tillit til skoðana barnanna og eflum lýðræði í leikskólanum.

Elstu börnin vinna að verkefnum daglega í kennslustofu leikskólans. Markmiðið með elstu barna verkefnum er að undirbúa börnin undir grunnskólagönguna með því að koma af stað umræðum og vangaveltum um grunnskólann, læra að vera í stórum hóp og vinna að ýmiskonar verkefnum þar sem meðal annars er lögð áhersla á félagsspurningar. Með verkefnavinnu læra þau að fullvinna verk sín, þjálfa einbeitingu, færni og úthald. Hljóm-2 er lagt fyrir elstu börn leikskólans. Hljóm-2 er aldursbundin skimun sem kannar færni tengda hljóðkerfis- og málmeðvitund. Skimunin er í leikjaformi orða og hljóða og byggist á sjö mismunandi verkefnum sem lögð eru fyrir börnin.

Börn með fötlun og börn með frávik í þroska fá sérkennslu. Markmið sérkennslu er að barnið geti notið leikskóladvalarinnar ásamt því að skapa aðstöðu til að barnið geti þroskast sem best á eigin forsendum.

Ef grunur leikur á að barn þarfnist sérkennslu er fylgst sérstaklega með því og í framhaldi af því gerðar ráðstafanir sem hægt er að gera innan ramma leikskólastarfsins. Ef ástæða þykir til frekari aðgerða er í samráði við foreldra barnsins kallaður til sérkennslufulltrúi til frekari ráðgjafar.

Í fataherbergi leikskólans eru börnum og foreldrum þeirra sýnilegt ritmál á þeirra eigin tungumáli þar sem þeim er boðið góðan daginn ásamt þjóðfána þeirra. Við teljum að með þessu finnist öllum þeim sem hingað koma, þeir vera velkomnir. Lögð er áhersla á að barnið aðlagist barnahópnum vel og sjálfsmynd þess efld, við tökum tillit til trúarbragða og annara menningarheima, það gerum við með umræðum í barnahópnum um siði og menningu annara þjóða. Í leikskólanum er lögð áhersla á skilvísa málörvun með þeim börnum sem teljast þurfa á henni að halda. Einnig liggur fyrir á foreldrabókasafni leikskólans upplýsingarit um tvítyngi á 5 tungumálum. Þar er algengustu spurningum foreldra svarað.

Í leikskólanum eiga börnin að fá tækifæri til að læra að leysa deilur við aðra á jákvæðan og friðsamlegan hátt, ásamt því að geta glaðst með öðrum og lifað í samlyndi við sjálft sig og umhverfi sitt fyrir ólíku atgervi, skoðunum og menningu. Vinátta og samkennd er góður undirbúningur undir virka þátttöku í félagslífi og samstarfi síðar í lífinu. Börnin þurfa að tileinka sér lífsgildi, reglur, venjur og hefðir sem ríkja heima, í leikskólanum og í samfélaginu.

Við leggjum áherslu á að börnin fái fjölbreyttan og hollan mat í leikskólanum.Við höfum haft samráð við næringarfræðing og haft til hliðsjónar viðmið sem gefið er út af manneldisráði. Á eldri deildum leikskólans leggja börnin sjálf á borð sem einnig er liður í að efla stærðfræðikunnáttu þ.e. telja hvað marga diska, gaffla o.s.frv. Matartíminn á að vera róleg stund þar sem börnunum gefst færi á að spjalla saman á rólegum nótum. Matartímar hafa mikið uppeldislegt gildi því þar gefast oft tækifæri til skemmtilegra og fræðandi umræðna. Á eldri deild leikskólans er lögð áhersla á sjálfshjálp barnanna, liður í því er að börnin eru hvött til að skammta sér sjálf í matartímum, einnig hvetjum við börnin til að hjálpast að t.d. ef einhver treystir sé ekki til að hella í glasið sitt getur sessunauturinn hjálpað til, þar með erum við einnig að leggja áherslu á lífsgildin okkar eins og hjálpsemi. Starfsmenn matast með börnunum og hvetja til góðra borðsiða.

Eftir hádegisverð er hvíld á öllum deildum, á yngri deildunum eru mörg börn sem sofa í vagni og erum við með afgirtan útipall til að skapa þeim börnum sem mest næði. Fyrir þau börn sem að sofa inni eru lagðar niður dýnur, teppi og koddar og eru þau oft með bangsa eða annað sem veitir þeim öryggi og tengingu við heimili sitt. Elstu börnin eiga rólega stund í hreyfisalnum. Þar eru lagðar dýnur á gólfið og börnin hlusta á rólega tónlist.

Við leggjum áherslu á að börnin þvoi sér fyrir máltíðir og eftir salernisferðir. Hreinlæti er mikilvægur þáttur í daglegu starfi leikskólans og lögð er áhersla á að gæta hreinlætis í hvívetna.

Við teljum það mikilvægt að börnin læri að ganga frá eftir sig þegar leik eða verkefni er lokið. Það að ganga frá eftir sig er gott tækifæri fyrir okkur til að hvetja til tillitsemi og hjálpsemi, þar sem börnin eru hvött til að hjálpast að við að halda deildunum snyrtilegum. Börnin eiga hvert sitt hólf á deildum og eru þau hvött til að ganga frá fatnaði og listaverkum sínum þangað.

Námssvið leikskólans

Við leggjum áherslu á að efla málþroska í daglegu starfi, við leggjum orð á athafnir og hvetjum börnin til að "spjalla” með opnum spurningum um daglegt líf, við nefnum heiti hluta og atburða sem koma fyrir í daglegum samskiptum við barnið.

Á eldri deildum leikskólans leggjum við áherslu á framsögn þar sem börnin eru hvött til að tjá sig fyrir framan aðra. Þar læra börnin einnig að vera virkir hlustendur. Einnig ýtum við undir hlustun í samverustundum, en þar eru ýmist lesnar bækur, sungið, farið með þulur og fleira.

Í söngstundum leggjum við áherslu á rímleiki, tóna og takt sem auka hæfni barnanna til að greina hljóð. Þar af leiðandi er málvitund barnanna efld.

Börn hafa mikla þörf fyrir að hreyfa sig frjálst og óhindrað. Í leikskólanum leggjum við áherslu á hreyfingu og hreyfiuppeldi. Öll hreyfing stuðlar að andlegri og líkamlegri vellíðan. Hreyfileikir sem reyna á líkamann veita börnum útrás. Hreyfing hefur áhrif á heilsu snerpu og þol, einnig reyna hlaupaleikir verulega á þrótt barnsins og úthald. Í hreyfileikjum öðlast börn skilning á styrk og getu og sjálfstraust þeirra vex. Lögð er áhersla á að börnin læri ýmis stöðuhugtök og átti sig á rými, fjarlægðum og áttum.

Í leikskólanum er stór og rúmgóður hreyfisalur. Allar deildir leikskólans hafa salinn til afnota einn dag í viku.

Lögð er áhersla á grófhreyfingar í gönguferðum þar sem börnin æfa meðal annars klifur, þol og jafnvægi með því sem náttúran hefur upp á að bjóða.

Myndsköpun barnanna fer fram inn á deildum. Á eldri deildum hafa börnin óhindraðan aðgang að litum, leir og skærum. Í skipulögðum hópstundum bjóðum við upp á fjölbreyttan efnivið, t.d. málningu, vatnsliti, lím og ýmiskonar "verðlausan” efnivið s.s. sand, hólka, tímarit og fleira. Einnig nýtum við það sem náttúran hefur upp á að bjóða eins og lauf, mold, mosa, blóm og svo framvegis.

Á yngri deildum er lögð áhersla á að kynna fyrir börnunum margskonar efnivið, áferð hans og eiginleika. Til þess notum við t.d. bómull, ull, fingramálningu, leikdeig og fleira.

Megináhersla er lögð á sköpunarferlið sjálft í stað útkomunnar, þar sem ferlið er mikilvægur þáttur í alhliða þroska barna.

Í leikskólanun er lögð áhersla á að kynna fyrir börnunum ýmiskonar tónlist og má þá nefna barnasönva, sinfóníur, klassíska-, harmonikku-, popp- og rokktónlist. Daglega eru skipulagðar samverustundir þar sem lögð er áhersla á leikskólalög, rímur, þulur, hreyfi- og spunasöngva.

Nánasta umhverfi leikskólans er holtið, en þar er ósnortin náttúra og vex þar ýmiskonar villtur gróður. Þangað förum við í náttúruskoðunarferðir og sækjum okkur efnivið í sköpunarstarf, tínum ber og skoðum skordýralífið sem er fjölbreytilegt.

Í náttúruskoðunarferðum gefst oft tækifæri til skemmtilegra umræðna um náttúruna, umhverfið, skordýr, plöntur, árstíðir, fugla og lengi mætti telja.

Hefðir

Í upphafi þorrans þ.e. á bóndadaginn er haldið þorrablót. Þá fá börnin að smakka á þorramat. Á þorranum fræðumst við um gamla tímann. Undirbúningurinn felst meðal annars í því að börnin útbúa sér höfuðfat og líma á það gæru, þau fræðast um klæðaburð, gömul leikföng og matarvenjur fyrr á tímum, ásamt því að sungin eru viðeigandi lög.

Fyrir þjóðhátíðardaginn fræðumst við um fánann okkar, hvað litirnir í honum tákna og fleira. Börnin útbúa sér sinn eigin fána.

Fyrrihluta júnímánaðar höldum við sumarhátíð í garðinum. Börnin skreyta garðinn með ýmiskonar listaverkum. Leigð eru leiktæki s.s. hoppkastalar, kassabílar og ýmiskonar þrautatæki.

Boðið er upp á grillaðar pylsur og drykk, einnig er heitt á könnunni fyrir foreldra sem er boðið að skemmta sér með okkur.

Við höldum upp á afmæli leikskólans í nóvember. Þá skreyta börnin hreyfisalinn og útbúa langborð þar sem börn af öllum deildum leikskólans borða saman hádegisverð.

Hver deild býður foreldrum í morgunkaffi einn dag í mars. Þar eigum við stund saman og borðum morgunmat.

Útskrift elstu barnanna er haldin hátíðleg og hvílir mikil leynd yfir þeim viðburði.

Desembermánuður snýst að mestu leiti um hefðbundinn jólaundirbúning. Á aðventunni eru aðventustundir þar sem hver deild kemur að skipulagningu hennar. Þá er kveikt á kerti á aðventukransi og börnin frædd um heiti hvers kertis og sunginn er aðventusöngur. Gömlu jólasveinarnir eru kynntir og um þá rætt. Börnin á eldri deildum baka piparkökur og öllum foreldrum er boðið í afraksturinn og heitt súkkulaði með. Elstu börn leikskólans sjá um að skreyta jólatréð fyrir jólaballið sem haldið er um miðjan mánuðinn. Einnig fara eldri börn leikskólans í vettvangsferð í Grafarvogskirkju þar sem ýmislegt sem tengist jólunum er rætt og sungin eru jólalög.

Á Þorláksmessu er skötuveisla í hádeginu. Þá fá börnin að smakka kæsta skötu ásamt nýrri soðningu. Við kveðjum svo jólin með þrettándagleði og skotið er upp nokkrum flugeldum.

Fyrir bolludag útbúa börnin sér bolluvendi og á sjálfan bolludaginn er boðið upp á kjötbollur í hádeginu og rjómabollur í nónhressingu. Á sprengidag er að sjálfsögðu saltkjöt og baunir í hádeginu og borðar hver og einn eins og hann getur í sig látið. Öskudagurinn er sá síðasti í röðinni og þá er haldið öskudagsball í salnum. Börnin koma þá í furðufötum og slá köttinn úr tunnunni og í kjölfarið er krýndur öskudagsdrottning eða konungur.

Innra og ytra mat
Annaðhvert ár er lagður spurningalisti fyrir foreldra sem auðveldar okkur að meta starfið í samvinnu við foreldra. Á þeim árum sem spurningalistinn er ekki lagður fyrir, er unnið að innra mati og þar er gæðamatskvarðinn "Barnið í brennidepli” hafður að leiðarljósi.

Foreldrasamstarf

Við veitum foreldrum einkaviðtal í febrúar og oftar ef óskað er. Deildarstjóri upplýsir foreldra um stöðu og líðan barns í leikskólanum, hann byggir upplýsingar sínar á athugunum á færni barnsins og þroska í leik og starfi í barnahóp. Í foreldraviðtölum gefst foreldrum tækifæri á að spyrja spurninga og veita upplýsingar um barnið.

Foreldrafundur er árlega að hausti. Þá er kynnt skólaárið í grófum dráttum. Foreldrum er einnig boðið í morgun- og síðdegiskaffi þar sem fram fer létt spjall um starfið og það sem því tengist, við teljum að með því séum við að leggja áherslu á að hvetja foreldra til félagslegra samskipta að því marki sem við kemur starfsemi leikskólans. Starfsfólk er tilbúið að veita ráðgjöf og upplýsingar eftir því sem við á hverju sinni.

Árlega er fenginn utanaðkomandi fyrirlesari með áhugavert efni sem tengist uppeldi barna.

Í Korpukoti er starfandi foreldrafélag. Stjórn foreldrafélagsins er kosin á aðalfundi félagsins í janúar ár hvert. Félagið hefur tengilið við leikskólann sem ávallt er starfsmaður leikskólans.

Tilkynningarskylda og trúnaður

Öllu starfsfólki leikskólans ber skylda til að tilkynna til barnaverndarnefndar ef hagsmunum barna er ógnað á nokkurn hátt.

Allt starfsfólk leikskólans er bundið trúnaði og helst sá trúnaður þó látið sé af störfum hjá LFA ehf.